شب یلدا و تاریخچه آن

زمان مطالعه: 3 دقیقه

ایرانیان از زمان های بسیار دور آغاز فصل زمستان را با برپا کردن مجالس و مراسمات مخصوصی گرامی می داشتند.

سایت ساز

فروشگاه اینترنتی و وب سایت خود را به سرعت با سایت ساز سی می پلاس بسازید

این مراسم در اکثر کشور های هم فرهنگ ایران وجود داشت و در بعضی از آن ها همچنان وجود دارد. این شب فرخنده در فرهنگ ایرانی شب چله یا شب یلدا نامیده می شود.

با ویرامگ همراه باشید تا شما را بیشتر در مورد شب یلدا و تاریخچه آشنا کنیم.

با توجه به دقتی که گاهشمار ایرانی داشته است و با تقویم طبیعی همسان بوده، شب انقلاب زمستانی دقیقا مطابق با شامگاه سی ام آذر ماه و بامداد یکم دی ماه است.

 

بیشتر بخوانید: ۵ تکنولوژی که آینده را متحول می کنند

 

امروزه عده ای به اشتباه فکر می کنند که برگزاری مراسم شب یلدا برای رفع نحسی های بلندترین شب سال برگزار می شده است.

اما تاریخ دان ها معتقدند که در باور های کهن ایرانیان هیچ شب و روزی بد یمن به حساب نمی آمده است و شب یلدا جشنی بود که ریشه آن به رویداد های کیهانی باز می گشت.

چرا شب یلدا بلند ترین شب سال است؟

خورشید در حرکت سالانه اش، یک بار در آخر پاییز به پایین ترین نقطه افق جنوب شرقی می رسد که باعث می شود طول روز کاهش و طول شب افزایش پیدا کند.

این اتفاق با شروع انقلاب زمستانی، برعکس خواهد شد و خورشید دوباره به سمت شمال شرقی بر می گردد. نتیجه این اتفاق کوتاه شدن شب و بلند شدن روز است.

در واقع، در شش ماهه نخست تابستان تا آغاز زمستان، هر روزی که می گذرد در محلی پایین تر از محل روز قبل طلوع می کند تا نهایتا در روز نخست زمستان به پایین ترین حد جنوبی خود می رسد و از این روز به بعد مسیر جابه جایی آن معکوس می شود و به سمت نقطه انقلاب تابستانی حرکت می کند.

این روز در زمان های دور در اندیشه مردم به معنای تولد دوباره خورشید قلمداد می شده و مردم آن را گرامی می داشتند.

حافظ خوانی در شب یلدا

حافظ در شب یلدا

اکثر مردم سعی می کنند در شب یلدا از اشعار حافظ فیض ببرند. برای این کار دیوان حافظ را به بزرگتر فامیل می دهند، هر کدام از مهمانان نیت می کند و بزرگ مجلس با گفتن این جمله گنجینه حافظ را می گشاید:

ای حافظ شیرازی / تو محرم هر رازی / بر ما نظر اندازی / قسم به قرآن مجیدی که در سینه داری …

حافظ خانی و فال حافظ یکی از مهم ترین رسومی است که در خانواده  های ایرانی جریان دارد و با شب یلدا مانوس شده است. این کار سرگرمی خوبی برای خانوده ها در بلندترین شب سال است.

تاریخچه شب یلدا

برگزاری جشن و مهمانی در شب یلدا یکی از آیین های سنتی ایران باستان است که ریشه در آیین میتراییسم دارد.

سابقه جشن شب یلدا به هزاران سال پیش در ایران باز می گردد. یلدا در باور مردم ایران باستان به معنای تولد خورشید بود که بعد ها به تولد میترا یا مهر تغییر کرد.

این جشن در اولین روز دیماه و آخرین شب آذر ماه قرار دارد. «دی» نام آفریننده ای مربوط به پیش از زردشتیان است که بعد ها به او آفریننده نور می گفتند.

در ایران باستان، نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه های آفریدگار و شب، تاریکی و سرما نشانه هایی از اهریمن بودند.

 

بیشتر بخوانید:  مغز شما مردانه است یا زنانه ؟

 

مردم با مشاهده تغییرات مداوم شب و روز به این نتیجه رسیدند که این دو دائما با یکدیگر در جنگ هستند. پس روز های روشنتر و طولانی تر نشانه ای از پیروزی نیکی ها و روز های کوتاه تر نشانه پیروزی تاریکی بود.

ریشه واژه یلدا سریانی است و معنای اصلی آن «میلاد» است. شاید این موضوع به خاطر آن باشد که برخی معتقد بودند مسیح در این شب چشم به جهان گشوده است.

در ایران باستان مردم این شب را شب تولد الهه مهر یا «میترا» می دانستند و به همین دلیل در این شب به جشن و پایکوبی می پرداختند.  یکی دیگر از رسوم سنتی این شب، نثار کردن «میزد» بود. میزد، نذری یا ولیمه ای بود مانند گوشت، نان و شیرینی و حلوا و… .

یکی از عقاید افسانه ای مردم درباره این شب این بود که قارون، در لباس هیزم شکنان، در خانه را می کوبد و به صاحب خانه ها هیزم می دهد، این هیزم ها در صبح روز بعد از یلدا تبدیل به طلا می شوند. کسانی که به این عقیده باور داشتند شب یلدا را تا صبح به انتظار می نشستند تا هیزم شکن زربخش از راه برسد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *